Czas ten wyraża czynność dokonaną, mającą miejsce w przeszłości, umieszczoną w określonych ramach czasowych.
Spójrz:

• Hier, Lili a fait un bon gâteau au chocolat. (Ciasto jest już gotowe, można próbować!).
• L’été dernier, Titi et Lili se sont embrassés pour la première fois.

Niektóre czasowniki występują w czasie passé composé ponieważ określają czynność, która trwa krótko, jest zazwyczaj wykonana za pierwszym razem, nie jest ważna sama w sobie, tylko w swoich rezultatach i konsekwencjach dla teraźniejszości:

• Alice est partie en France. (Nareszcie Lili nie ma konkurentki !)
• Loulou a lu plusieurs bouquins sur les philosophes. (a teraz uważa się za najmądrzejszego!)
• Alice a éteint la lumière pour embrasser Titi. Mais Lili est arrivée, les a surpris et a fait un scandale. (wyłączenie światła trwa chwilkę, dojście na miejsce i zaskoczenie kogoś też…)

Czas passé composé jest również używany do opowiadania historii, zdarzeń zakończonych w przeszłości:

• Pataud est né en 1984 en Pologne. L’année suivante sa famille est partie vivre à Lyon. Pataud est allé à l’école franco-polonaise et à 18 ans il est parti travailler en Belgique en tant que serveur.

Lub:

• Titi s’est levé de bonne heure ce matin. Il a pris une douche, a enfilé son beret et est sorti en courant.
• Titi parle bien français parce qu’il a vécu 4 ans en France. (rezultatem czynności przeszłej, czyli pobytu Titi we Francji jest fakt, iż nabył on nową umiejętność – dobrze mówi po francusku).
• De 1997 à 2002, Titi a travaillé comme vendeur de noisettes.

Niestety ta określona rama czasowa nie musi być bezpośrednio wyrażona w zdaniu. Może pozostać domyślna.

• Titi a travaillé comme vendeur de noisettes. (Kiedyś, przez jakiś czas, nie ważne jak długo, ważne, że ma takie doświadczenie zawodowe).

To również czas przeszły. W przeciwieństwie do passé composé nie opisuje on czynności jako zdarzeń lecz jako do nich TŁO. W tym czasie wyrazimy wszelkie opisy: fizyczne, psychologiczne, stany uczuciowe, nastrojowe, naszą wolę, myśli oraz powiemy o naszych przyszłych przyzwyczajeniach.

• Lili voulait embrasser Titi mais elle n’osait pas.
• Titi était si séduisant avec son petit béret rose.
• Pataud: Tu te rappelles, Loulou, en été à Paris, quand il faisait chaud? On allait toujours à 10 heures du soir chez Berthillon … Oh, là, là, leurs glaces, leurs sorbets fraise, framboise, noisette, pistache, les parfums exotiques. Et puis, on se promenait le long des quais, on voyait la Seine qui coulait, on chantait, on récitait même des vers. Ah, Paris la nuit, Paris là-bas, hummm, l’été !

Używamy Imparfait również gdy zależy nam na opisaniu czynności ciągłej, która miała miejsce w przeszłości i była równoczesna do innej czynności wyrażonej czasem dokonanym – passé composé:

Czasu tego używamy również do czynności niedokonanych, czyli takich, które trwały przez pewien czas, ale nie wiemy kiedy się rozpoczęły ani kiedy zakończyły. To co wyrażamy w imparfait jest w trakcie wykonania się w przeszłości. Ramy czasowe tych czynności nas nie interesują!!!

• Tres excité, Titi sautait d’arbre en arbre.
• Quand Titi était jeune, il allait souvent chez sa grand-mère.
• Titi et Lili se faisaient des câlins mais Alice est arrivée et les a dérangés.
• Pataud lisait calmement un roman d’amour chez lui quand Loulou a sonné à sa porte.

Kilka określeń czasowych, które używamy z imparfait lub passé composé:

Odnoszą się do osoby lub rzeczy. Zastępujemy nimi dopełnienie bliższe, aby uniknąć powtórzenia rzeczownika.

A oto kilka określeń czasowych, które używamy z imparfait lub passé composé:

• Quand Lili était encore une petite fille, elle buvait un grand bol de chocolat chaud chaque matin.
• Loulou portait toujours son vieux béret noir mais un jour, son oncle lui a offert un béret rose que Loulou met de temps en temps.

QUI – QUE – OÙ – DONT – zaimki te pozwalają nam połączyć dwa lub więcej zdań w jedno zdanie omijając powtórzenia słów już wymienionych.

• Loulou est un loup. Ce loup aime hurler.
  → Loulou est un loup qui aime hurler.

Oto dwa zdania, w których powtarza się słowo loup. Używając zaimka względnego qui możemy utworzyć jedno zdanie unikając jednocześniej powtarzania słowa loup.

Ten zaimek względny zastępuje podmiot czasownika który się przed nim znajduje i może zastąpić osoby jak i przedmioty:

• Ce cafard qui est très laid s’appelle Pataud. (zaimek ‚qui‚ zastępuje nam podmiot – Pataud i jest jednocześnie podmiotem czasownika être).
• Le livre qui se trouve sur la table appartient à Pataud.
• Pataud aime les romans qui parlent d’amour.

Zwróćcie uwagę, że zaimek ‚qui‚ nie zmienia swojej formy bez względu na to, czy zastępuje słowo rodzaju męskiego czy żeńskiego, w liczbie mnogiej czy też pojedynczej.

Que odnosi się do dopełnienia bliższego czasownika, który go poprzedza. Podobnie jak qui, zaimek que może oznaczać zarówno osoby jak i rzeczy. Spójrzmy na przykład:

• Alice est une abeille que tout le monde admire.

Zaimek ‚que‚ zastępuje w powyższym zdaniu rzeczownik Alice, który jest w tym przypadku dopełnieniem bliższym czasownika admirer (admirer quelqu’un – Tout le monde admire Alice).

• Titi est un écureuil que je connais bien.
• Lili est une étudiante en écologie que Titi a embrassée.

zaimek que, jeżeli stoi przed samogłoską to przyjmuje postać qu’:

• Le pollen qu’Alice collecte est délicieux.

Pamiętajmy również, że zaimek que jest nieodmienny ani w liczbie ani w rodzaju i że nie stawiamy przed nim przecinka!

Natomiast w czasach złożonych, takich jak passé composé, w których występuje zaimek ‚que’, należy uzgodnić formę czasu przeszłego (participe passé) co do liczby i rodzaju.

• Lili, la tarte que tu as preparée est délicieuse!
• Les cafards qu’Alice a connus étaient gentils et bien faits.

Zaimek ten odnosi się do okolicznika miejsca lub czasu:

• Le jardin où habite Alice est plein de jolies fleurs.
• Je ne me rappelle pas bien le jour où je suis allé chez Titi.

Zaimek względny dont może zastępować w zdaniu jako:

• dopełnienie rzeczownikowe wprowadzone przyimkiem de. W tej sytuacji dont może wskazywać na stan posiadania:
  • J’ai lu un livre dont l’auteur est Loulou. (= l’auteur de ce livre est Loulou). W tym zdaniu zaimek ‚dont‚ zastępuje nam słowo książka.
  • J’habite avec Pataud dont les parents aiment l’ordre et la propreté. ( = les parents de Pataud )
  • Je n’ai pas vu le film dont tu parles.
  • Le garçon dont Lili rêve toutes les nuits, c’est …Titi !
  • Loulou, arrête de me donner des conseils dont je n’ai pas besoin !

• dopełnienie czasownika wprowadzonego za pomocą przyimka de. Są to czasowniki o specyficznej konstrukcji.

Oto kilka ich przykładów:

• dopełnienie przymiotnikowe ( z czasownikiem être) wprowadzone podobnie jak dopełnienie czasownikowe przyimkiem de:
  A teraz kilka przykładów:

• Alice vole lentement de fleur en fleur.
• Loulou lit attentivement un traité de philosophie.
• Lili aime follement Titi.

Przymiotniki zakończone na – ent i – ant przybiorą w przysłówku końcówkę: – emment lub – amment..

• Alice vole prudemment.
• Titi, tu as mangé suffisamment de bonbons !

Zwróćcie uwagę na przymiotniki kończące się na : -i, -e, -u. Utworzone z nich przysłówki tracą „e”.

• Titi aime vraiment Lili.
• Alice est absolument jalouse de Lili.

Przysłówki pomagają również określić przymiotnik.

• Titi est follement (przysłówek) amoureux (przymiotnik) de Lili.
• Pataud est très (przysłówek) ivre (przymiotnik).
• Pataud est un cafard vraiment déprimé.

• Większość przymiotników stopniuje się regularnie, tzn. za pomocą poprzedzającego je przysłówka porównania:
  plus (bardziej), moins (mniej), aussi (równie).
• Przed drugą częścią porównania stawiamy spójnik „que” (niż).
• Sam przymiotnik znajduje się pomiędzy przysłówkiem a spójnikiem:
  • Loulou est plus intelligent que Titi. Mais Titi est moins prétentieux que Loulou.
  • Lili est aussi belle qu’Alice.

  Pamiętaj jednak, iż dwa przymiotniki mają nieregularną formę w stopniu wyższym:

  bon (bonne) – meilleur(e)

  mauvais(e) – pire

  • D’après Titi, Lili est un bon parti. Mais Alice pense qu’elle serait un meilleur parti que Lili. Mais il est évident que la personnalité d’Alice est pire que celle de Lili.

Le superlatif – to forma czasownika, przez którą rozumiemy, że coś jest najlepsze, najpiękniejsze, najbardziej interesujące, krótko mówiąc, niemające sobie równych.

Tworzenie najwyższego stopnia przymiotników nie jest trudne, wystarczy że stopień wyższy przymiotników (zarówno regularnych jak i nieregularnych) poprzedzimy rodzajnikiem określonym zgodnym z liczbą i rodzajem porównywanego rzeczownika.

Miejsce najwyższego stopnia przymiotnika jest zgodne z miejscem przymiotnika, czyli jeżeli przymiotnik stawiamy po rzeczowniku, to superlatif również. Jeżeli natomiast mamy do czynienia z przymiotnikiem przed rzeczownikiem to superlatif także znajdzie się przed rzeczownikiem.

• Lili est une petite bête. → Lili est la plus petite bête de la forêt.
• Loulou est un loup intelligent. → Loulou est le loup le plus intelligent.

Najwyższa forma czasowników nieregularnych wygląda tak samo jak w stopniu wyższym. Oczywiście poprzedzamy ją rodzajnikiem określonym:

• Alice et Lili ne sont pas toujours les meilleures amies du monde.
• Le Q.I. de Titi est le pire de tout le pays.

• Un beau jour Titi a rencontré Lili.

W powyższym zdaniu mamy do czynienia z dopełnieniem bliższym. Dlaczego? Ponieważ mówimy rencontrer quelqu’un (spotkać kogoś) – tak więc po czasowniku rencontrer nie stoi żaden przyimek.

Spójrzmy teraz na inny przykład:

• Titi: Lili … Je lui téléphone tous les jours ! Je lui parle tendrement ! Je lui envoie des lettres d’amour!

Titi jest szaleńczo zakochany w Lili i próbuje zwrócić na siebie jej uwagę: czułymi słówkami, listami oraz godzinnymi pogawędkami przez telefon. W tym przypadku Titi komunikuje sie z Lili na różne sposoby….

Téléphoner à quelqu’un, parler à quelqu’un, écrire à quelqu’un, to nic innego jak czasowniki komunikacji, po których (co już z pewnością zauważyłeś) występuje przyimek „à”.

Z tego powodu, jeżeli będziemy chcieli zastąpić dopełnienie dalsze, które po nich następuje (wprowadzone przyimkiem à), użyjemy zaimków dopełnienia dalszego. W powyższym zdaniu, zaimkiem dopełnienia dalszego jest lui (które zastępuje à Lili).

Odnoszą się do osoby lub rzeczy. Zastępujemy nimi dopełnienie bliższe, aby uniknąć powtórzenia rzeczownika.

Zobacz jak zastępujemy dopełnienie bliższe stosując te zaimki:

• Lili: Dis, tu m’appelles ce soir, Titi?
• Titi: Oui, ma chérie, je t’appelle ce soir.
• Pataud: Titi, tu nous appelles, Loulou et moi, ce soir aussi?
• Titi: Non, je ne vous appelle pas ce soir. Pourquoi le ferais-je ?!

Zwróć uwagę na pierwsze i drugie zdanie. Zaimki dopełnienia bliższego me, te, le et la skrócą się jeżeli czasownik będzie zaczynał się od samogłoski.

Jedynie w przypadku trybu rozkazującego w formie twierdzącej, zaimek dopełnienia zostanie umieszczony po czasowniku, którego dotyczy:

• Alice: Titi, embrasse–moi!
• Loulou: Attends ! Ne l’embrasse pas devant moi ! Je m’en vais.
• Alice: Eh bien, il est parti ! SMACK !

Zaimek dopełnienia bliższego poprzedza czasownik. W czasach złożonych, takich jak passé composé, zaimek stawiamy przed czasownikiem posiłkowym avoir lub être.

• Lili: Titi m’aime!
• Alice: Non, il ne t’aime pas!
• Lili: Titi va m’épouser!
• Alice: Sois raisonnable Lili, Titi ne va pas t’épouser!
• Lili: Mais si, il l’a promis quand je l’ai rencontré à Nice!
• Alice: Oui, mais il ne m’avait pas encore rencontrée!

Odnoszą się do osoby lub rzeczy. Zastępujemy nimi dopełnienie bliższe, aby uniknąć powtórzenia rzeczownika.

Odnoszą się często do osoby, która pełni rolę adresata czynności.

Dopełnienie dalsze to takie, którego budowa zdania wymaga przyimka – à, na przykład parler à….

• Titi a parlé à Alice.

Alice w tym zdaniu jest więc dopełnieniem dalszym.

A oto kilka innych czasowników („komunikacji”). Po nich występuje dopełnienie dalsze:

• offrir quelque chose à quelqu’un
• donner quelque chose à quelqu’un
• prêter quelque chose à quelqu’un
• emprunter quelque chose à quelqu’un
• souhaiter quelque chose à quelqu’un
• téléphoner à quelqu’un
• écrire quelque chose à quelqu’un
• envoyer quelque chose à quelqu’un

Poza tym, jest jeszcze kilka innych czasowników, które nie należą do grupy czasowników komunikacji, ale po których stosuje się dopełnienie dalsze:

• plaire à quelqu’un
• ressembler à quelqu’un

Jak pewnie zauważyliście, zaimki dopełnienia bliższego i dalszego różnią się od siebie tylko trzecią osobą liczby pojedynczej i mnogiej.

Podobnie jak w przypadku zaimków dopełnienia bliższego me i te przed czasownikiem zaczynającym się od samogłoski przyjmą formę skróconą: m’, t’.

• Alice est de caractère méfiant. Elle est d’humeur changeante. C’est une abeille très maline mais travailleuse.
• Loulou est d’allure typiquement française. Il porte un béret noir. C’est un loup mince et sympathique. Il aime lire des romans existentialistes.

• Tym niemniej, istnieje mała grupa przymiotników, które zajmują miejsce przed rzeczownikiem. Należą do nich: bon(ne) mauvais(e), mince, gros(se), petit(e), grand(e), jeune, joli(e), vieux (vieille) oraz nouveau (nouvelle).
  • Lili est une belle fourmi. C’est aussi une bonne amie. Et encore: une petite coquine.

• Niektóre przymiotniki zmieniają sens w zależności od tego czy umieścimy je przed czy po czasowniku. Oto kilka przykładów: ancien, brave, cher, curieux, drôle, grand, jeune, pauvre, propre, vrai, …
  • Loulou est un ancien élève de la Sorbonne. (= dziś już nie jest studentem Sorbony)
  • Dans la maison d’Alice il y a beaucoup de meubles anciens (starych i cennych).
  • Mon cher Titi… ( = drogi, kochany)
  • Loulou a acheté au marché aux puces un livre cher. (= która dużo kosztowała)